Διαχείριση Ηθικών Εντάσεων στη Νοσηλευτική Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας: Συχνότητα, Αντίκτυπος και Στρατηγικές Αντιμετώπισης Ηθικών Διλημμάτων

Περίληψη

Εισαγωγή: Η λήψη ηθικών αποφάσεων αποτελεί θεμελιώδη διάσταση της νοσηλευτικής πρακτικής. Ωστόσο, λίγα στοιχεία υπάρχουν για  τη συχνότητα και τη φύση των ηθικών διλημμάτων στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας (ΠΦΥ). Οι νοσηλευτές εργάζονται συχνά αυτόνομα, σε περιβάλλοντα με περιορισμένους πόρους και ανεπαρκείς θεσμικές δομές ηθικής υποστήριξης.

Σκοπός: Σκοπός της μελέτης ήταν η διερεύνηση της συχνότητας, του αντίκτυπου και των στρατηγικών διαχείρισης των ηθικών διλημμάτων στους νοσηλευτές της ΠΦΥ στην Ελλάδα, καθώς και ο εντοπισμός δημογραφικών και επαγγελματικών παραγόντων που προβλέπουν τις ηθικές στάσεις και τις γνώσεις τους.

Υλικό  και  Μέθοδος: Πραγματοποιήθηκε συγχρονική, περιγραφική-αναλυτική έρευνα σε 492 νοσηλευτές που εργάζονται σε δομές της  δημόσιας ΠΦΥ, στην περιοχή ευθύνης της 2ης Υγειονομικής Περιφέρειας Πειραιώς και Αιγαίου. Η συλλογή δεδομένων έγινε με ανώνυμο ερωτηματολόγιο, το οποίο περιελάμβανε δημογραφικά χαρακτηριστικά και το εργαλείο Nurses’ Ethics Questionnaire (NEQ–Gr). Η ανάλυση πραγματοποιήθηκε με περιγραφική στατιστική, διμεταβλητές δοκιμασίες και πολυμεταβλητή γραμμική παλινδρόμηση (IBM SPSS Statistics 28.0).

Αποτελέσματα: Τα ηθικά διλήμματα ήταν συχνά: το 73% των νοσηλευτών δήλωσαν ότι τα αντιμετωπίζουν τουλάχιστον μηνιαίως. Ηθική δυσφορία, δηλαδή ανάγκη ενεργειών αντίθετων με τις προσωπικές αξίες, ανέφερε το 47% του δείγματος. Η συνολική βαθμολογία ηθικών στάσεων ήταν υψηλή (ΜΟ 3,8 ± 0,4), με κυρίαρχες τις αξίες της ειλικρίνειας, της συγκατάθεσης και της αυτονομίας του ασθενούς. Η ανώτερη εκπαίδευση (b = 0,03, p = 0,048) και η εργασία σε περιοχές με δομές φιλοξενίας προσφύγων (b = 0,18, p < 0,001) προέβλεψαν θετικότερες ηθικές στάσεις. Η εκπαιδευτική βαθμίδα ήταν ο μοναδικός στατιστικά σημαντικός προβλεπτικός παράγοντας για τις γνώσεις ηθικής (b = 0,10, p = 0,014).

Συμπεράσματα: Οι νοσηλευτές της ΠΦΥ στην Ελλάδα αντιμετωπίζουν συχνά πολύπλοκες ηθικές καταστάσεις, σε περιβάλλοντα με περιορισμένη θεσμική υποστήριξη. Η εκπαίδευση και το εργασιακό πλαίσιο επηρεάζουν ουσιαστικά την ηθική τους επάρκεια. Η ενίσχυση της εκπαίδευσης, η σύσταση Επιτροπών Δεοντολογίας και η καλλιέργεια ηθικής ανθεκτικότητας αποτελούν κρίσιμα βήματα για την υποστήριξη της ηθικής ακεραιότητας και της ποιοτικής φροντίδας στην ΠΦΥ.

Λέξεις-κλειδιά:

Nοσηλευτική, Ηθική, ηθικά διλήμματα, Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας, ηθική δυσφορία, ηθική γνώση, ηθικές στάσεις, Επιτροπές Δεοντολογίας