Οικονομική Τοξικότητα σε Έλληνες Ασθενείς με Καρκίνο: Κοινωνικοί Προσδιοριστές Υγείας και Κλινικοί Παράγοντες

Περίληψη

Εισαγωγή:
Ο καρκίνος προκαλεί στους ασθενείς και τις οικογένειές τους σοβαρή οικονομική τοξικότητα, η οποία περιλαμβάνει τόσο τα άμεσα οικονομικά κόστη που βιώνει ο ασθενής, όσο και τη συναισθηματική επιβάρυνση που τα συνοδεύει. Παρότι διεθνώς η έννοια της οικονομικής τοξικότητας αναγνωρίζεται ολοένα και περισσότερο, η σχετική έρευνα στον ελληνικό ογκολογικό τομέα παραμένει περιορισμένη.

Σκοπός:
Η διερεύνηση της σχέσης μεταξύ οικονομικής τοξικότητας και κοινωνικών καθώς και κλινικών προσδιοριστών υγείας σε ασθενείς που υποβάλλονται σε αντικαρκινική θεραπεία στην Ελλάδα.

Μέθοδος:
Διεξήχθη πολυκεντρική συγχρονική μελέτη από τον Απρίλιο 2023 έως τον Απρίλιο 2024 σε τέσσερα τριτοβάθμια νοσοκομεία της Ελλάδας, με τη συμμετοχή ασθενών με συμπαγείς όγκους. Η οικονομική τοξικότητα αξιολογήθηκε μέσω της σταθμισμένης και επικυρωμένης ελληνικής έκδοσης του εργαλείου COmprehensive Score for Financial Toxicity (FACIT-COST). Ελέγχθηκε η κανονικότητα των δεδομένων με τη δοκιμασία Kolmogorov–Smirnov, oι συσχετίσεις μεταξύ της κλίμακας Οικονομικής Τοξικότητας και των χαρακτηριστικών των συμμετεχόντων εξετάστηκαν με τα τεστ Mann–Whitney και Kruskal–Wallis, ανάλογα με την περίπτωση, καθώς και με τον συντελεστή συσχέτισης Spearman’s (rho) και εφαρμόστηκε πολλαπλή γραμμική παλινδρόμηση με τη μέθοδο stepwise (p για είσοδο 0,05, p για αφαίρεση 0,10), χρησιμοποιώντας ως εξαρτημένη μεταβλητή την κλίμακα της οικονομικής τοξικότητας. Όλες οι τιμές p ήταν διπλής κατεύθυνσης, με επίπεδο στατιστικής σημαντικότητας p<0.05. Η ανάλυση πραγματοποιήθηκε με το λογισμικό SPSS v.27.0.

Αποτελέσματα:
Συνολικά συμμετείχαν 400 ασθενείς (49,3% άνδρες, μέση ηλικία 61,7 έτη, SD=12,5). Η μέση τιμή οικονομικής τοξικότητας ήταν 20,83 (SD = 7,90). Δεν παρατηρήθηκαν στατιστικά σημαντικές διαφορές ως προς τον τύπο καρκίνου ή την ύπαρξη μεταστατικής νόσου, ωστόσο η οικονομική τοξικότητα ήταν χαμηλότερη μεταξύ των ασθενών με νόσο σταδίου Ι (p = 0.037) και μεταξύ εκείνων που δήλωναν καλύτερη αυτό-αντιλαμβανόμενη υγεία (p = 0.005). Η μεγαλύτερη διάρκεια ανοσοθεραπείας συσχετίστηκε ασθενώς αλλά στατιστικά σημαντικά με μειωμένη οικονομική τοξικότητα (rho = 0.17, p = 0.043). Στην πολυμεταβλητή ανάλυση, υψηλότερο επίπεδο εκπαίδευσης (β = 0.033, p < 0.001) και καλύτερη αυτό-αξιολογούμενη κατάσταση υγείας (β = 0.038, p = 0.027) συσχετίστηκαν με χαμηλότερα επίπεδα οικονομικής τοξικότητας, ενώ μεγαλύτεροι περιορισμοί δραστηριοτήτων  συσχετίστηκαν με αυξημένη οικονομική επιβάρυνση (p < 0.001).

Συμπέρασμα:
Η οικονομική τοξικότητα αποτελεί ένα πολυδιάστατο φαινόμενο, το οποίο επηρεάζεται από κοινωνικοοικονομικούς και κλινικούς παράγοντες, κυρίως από το επίπεδο εκπαίδευσης και την αντιλαμβανόμενη κατάσταση υγείας. Η ενσωμάτωση, αξιολόγηση και υποστήριξη στο πλαίσιο της ογκολογικής φροντίδας μπορεί να συμβάλει στην ανακούφιση της οικονομικής δυσχέρειας και στη βελτίωση της συνολικής ποιότητας ζωής των ασθενών.